Informatievoorziening rond zelftests

RIVM_185Opdrachtgever: Centrum voor Bevolkingsonderzoek (RIVM)

Steekwoorden: zorg, gezondheid, diagnostiek

Jaar: 2010

Inleiding
Informatievoorziening rond zelftests – Centrum voor Bevolkingsonderzoek (RIVM) Het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het RIVM coördineert en regisseert de landelijke bevolkingsonderzoeken en screeningsprogramma’s in opdracht van de rijksoverheid. Behalve de bevolkingsonderzoeken die door de overheid worden aangeboden, zijn verschillende gezondheidstests en zelftests beschikbaar waarmee iedere burger de mogelijkheid krijgt op eigen initiatief de eigen gezondheid te testen. Voorbeelden hiervan zijn testen die de burger kan aanschaffen bij de drogist, apotheek of op internet en testen die (commerciële) zorgaanbieders aanbieden, zoals een preventief medisch onderzoek.

Doel
Door de minister van VWS is aangegeven dat burgers de vrijheid moeten hebben om zelf te beslissen of zij zich willen laten testen. Om invulling te geven aan de wens van de minister ontwikkelt het Centrum voor Bevolkingsonderzoek een handreiking voor burgers die de keuze om wel of geen zelftest te doen, vergemakkelijkt. Ipso Facto heeft een verkennend onderzoek uitgevoerd naar (informatievoorziening rond) zelftests op de Nederlandse markt ter voorbereiding op die handreiking. In het onderzoek stonden vier thema’s centraal: definiëring en afbakening van zelftests; een verkenning van de aanbodzijde; een verkenning van de vraagzijde (informatiebehoefte) en de beantwoording van enkele achterliggende vragen (vergelijking met andere landen).

Werkwijze
Het onderzoek was opgebouwd uit vier fasen. Er is gestart met een theoretische verkenning waarin definities en verschillende vormen van zelftests zijn beschreven. Het aanbod is vervolgens schematisch in kaart gebracht door een brede inventarisatie op internet, alsook door het bevragen van aanbieders en het bezoeken van een aantal apotheken en drogisterijen. In het onderzoek zijn de volgende vormen van zelftests onderscheiden: risicotesten d.m.v. vragenlijsten; doe-het-zelf testen (thuistesten); home-collecting testen; direct-access testen; street-corner testen; niet-medisch preventief onderzoek en preventief medisch onderzoek.

De tweede fase betrof een quickscan onder aanbieders, waarmee is achterhaald hoe het aanbod tot stand komt, welke voorlichting voorhanden is, en hoe de voorlichting is vormgegeven. Tevens zijn belangenorganisaties en patiëntenverenigingen gevraagd naar hun standpunten ten aanzien van zelftests. Er is in overleg met het RIVM een selectie gemaakt van 15 partijen. De derde fase van het onderzoek ging in op de gebruikerservaringen en –behoeften. Ipso Facto heeft op drie verschillende locaties interviews afgenomen met in totaal 38 mensen. De resultaten van het onderzoek zijn vertaald in aandachtspunten met betrekking tot de informatievoorziening aan (potentiële) gebruikers van zelftests.

Resultaten
De onderzoeksresultaten en het eindrapport zijn niet openbaar.