Productevaluatie Farmacotherapeutisch Kompas

CVZ_box_185 Opdrachtgever: Het College voor Zorgverzekeringen

Steekwoorden: zorg, zorgverzekering, verzekerd pakket

Jaar: 2003

Inleiding
Het Farmacotherapeutisch Kompas is een sinds 1982 jaarlijks terugkerende uitgave van het CVZ (College voor zorgverzekeringen), over geneesmiddelen (farmacotherapie) en hun toepassing. Het Kompas geeft een gestructureerd en systematisch overzicht van alle in Nederland geregistreerde en op grond van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening (WOG) toegelaten geneesmiddelen en apotheekbereidingen.

In eerder onderzoek (1994) heeft Ipso Facto het gebruik en de waardering van het Kompas onder voorschrijvers van geneesmiddelen onderzocht. Hieruit is gebleken dat het gebruik van het Kompas wijdverspreid is onder voorschrijvers, die het met name gebruiken als naslagwerk. Apothekers gebruiken het Kompas daarnaast als algemene informatiebron, voor de eigen bijscholing en voor het (voorbereiden van) het Farmacotherapeutisch overleg. Ook is gebleken dat het Kompas een belangrijke functie in de opleidingen tot arts en apotheker heeft. Het CVZ heeft Ipso Facto in 2002 gevraagd een onderzoek uit te voeren naar het gebruik van het Kompas door andere gebruikersgroepen dan voorschrijvers, zoals opstellers van formularia, richtlijnen en standaarden, en in andere settings zoals onderwijs en voorlichting.

Werkwijze
Het evaluatieonderzoek richt zich op het in kaart brengen van de raadpleegfunctie van het Kompas. Optimalisering van de raadpleegfunctie kan het gebruik bevorderen van het Kompas onder de gebruikersgroepen die door hun plaats en functie het rationeel voorschrijfgedrag onder voorschrijvers van farmacotherapie kunnen beïnvloeden. Deze invloed kan op diverse wijzen plaatsvinden, bijvoorbeeld via standaarden, richtlijnen, beleidsinstrumenten of artikelen die gericht zijn op het rationeel voorschrijven van farmacotherapie. Het is daarom is van belang inzicht te verkrijgen in de omvang van het gebruik van het Kompas en op welke wijze de raadpleegfunctie, tegen de achtergrond van de diverse doeleinden waarvoor het Kompas gebruikt wordt, versterkt kan worden.
De vraagstelling luidt dan ook:

  • In welke mate wordt het Farmacotherapeutisch Kompas door verschillende doelgroepen buiten de voorschrijvers in de klinische setting geraadpleegd?
  • Op welke wijze kan de raadpleegfunctie van het Farmacotherapeutisch Kompas worden geoptimaliseerd?

Bij de beantwoording van de onderzoeksvragen wordt gebruik gemaakt van zowel kwalitatieve als kwantitatieve methoden. De kern van het onderzoek bestaat uit een inventarisatie van verwijzingen naar het Kompas in wetenschappelijke artikelen, formularia, richtlijnen en standaarden en beleidsrapporten en een inventarisatie van het gebruik van het Kompas door diverse doelgroepen. Hierbij zijn de volgende doelgroepen geselecteerd: deelnemers aan FarmacoTherapeutisch Overleg (FTO’s), deelnemers aan FarmacoTherapeutisch Transmuraal Overleg (FTTO’s) en onderwijsgevenden die betrokken zijn bij het farmacologie/farmacotherapie-onderwijs aan de farmacie-, geneeskunde- en huisartsopleidingen. Als vertegenwoordigers voor FTO’s is gekozen voor openbare apothekers in Nederland, de FTTO’s zijn in het onderzoek vertegenwoordigd door ziekenhuisapothekers. Bij de benadering van beide groepen is gebruik gemaakt van een adressenbestand van de koepelorganisatie van apothekers, de KNMP. Aan alle in het onderzoek geselecteerde gebruikersgroepen is een schriftelijke enquête gestuurd met vragen over de kwaliteit en bruikbaarheid van het Kompas en de rol ervan in respectievelijk FTO’s, FTTO’s en het wetenschappelijk onderwijs.
De resultaten van de inventarisatie worden tevens gebruikt als input voor een kwalitatieve fase van het onderzoek, waarin met name de vraag omtrent het optimaliseren van de raadpleegfunctie centraal staat.

Resultaten
De resultaten van het gebruikersonderzoek tonen aan dat het Kompas volgens vrijwel alle apothekers een belangrijke tot zeer belangrijke rol speelt in de voorbereiding en uitvoering van het FT(T)O. Ongeveer driekwart van hen is van mening dat het Kompas zeker een toegevoegde waarde kent ten opzichte van andere veelvuldig gebruikte informatiebronnen. Het oordeel over de kwaliteit van het Kompas is dan overwegend positief tot zeer positief. Een relatieve uitzondering betreft het oordeel over de actualiteit van het Kompas, hierover is ongeveer een derde van de respondenten minder positief. Voor meer informatie zie het eindrapport:

Eindrapport
Evaluatie Farmacotherapeutisch Kompas