Vormgeving Cliëntenparticipatie onder de WWB 

Ministerie SZW_box_185 Opdrachtgevers: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Steekwoorden: sociale zaken, welzijn, WWB, gemeenten

Jaar: 2007

Inleiding
Artikel 47 van de Wet werk en bijstand (WWB) stelt dat gemeenten cliëntenparticipatie per verordening moeten regelen. Artikel 47 bevat drie onderdelen: periodiek overleg met cliënten (vertegenwoordigers), hoe cliënten(vertegenwoordigers) voor dit overleg onderwerpen op de agenda kunnen plaatsen, en hoe zij van de juiste informatie worden voorzien om adequaat deel te nemen aan het overleg. Gemeenten zijn verder vrij in de praktische vormgeving van deze onderdelen. In opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is door Ipso Facto in samenwerking met Meccano een landelijk onderzoek uitgevoerd naar de vormgeving van cliëntenparticipatie onder de WWB. Het onderzoek maakte deel uit van de landelijke evaluatie van de WWB 2004-2007.

Werkwijze
De opdracht was een landelijk beeld te schetsen hoe in de praktijk cliëntenparticipatie is vormgegeven op lokaal niveau, zowel wat betreft de verplichte onderdelen (art.47 WWB), maar ook wat betreft aanvullende (vrije) aspecten van de vormgeving van cliëntenparticipatie. Hierbij komt tevens aan de orde wat de knelpunten, verbeterpunten en good practices zijn van de cliëntenparticipatie onder de WWB op lokaal niveau. Het gaat daarbij om zowel de zienswijze van cliëntenraden als de andere lokale actoren (B&W, sociale dienst, gemeenteraad e.d.). De probleemstelling is in het onderzoek uitgesplitst in drie hoofdvragen:

  1. Hoe worden verplichte onderdelen vormgegeven (de wijze van periodiek overleg (hier cliëntenraad genoemd), aanmelden van agendaonderwerpen voor dit overleg en informatievoorziening aan de deelnemers).
  2. Wat is de wijze waarop de regels die omschreven zijn in verordeningen, over de wijze waarop cliënten en hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van cliëntenparticipatie als onderdeel van de WWB, vormgegeven?
  3. Wat gaat goed met de vormgeving van art. 47 WWB op lokaal niveau? Wat kan beter met de vormgeving van art. 47 WWB op lokaal niveau?

De dataverzameling bestond uit een aantal onderdelen:

  • een analyse van literatuur en beleidsdocumenten
  • een aantal interviews met sleutelfiguren
  • een enquête onder een steekproef van gemeenten / (intergemeentelijke) sociale diensten
  • een enquête onder de daarbij behorende cliëntenraden (of anders vormgegeven vormen van cliëntenparticipatie)
  • Verdiepende interviews bij een selectie van 20 gemeenten uit de enquête

De enquête is verstuurd naar 255 gemeenten of ISD’s en de cliëntenraden die betrokken zijn bij de beleidsvorming en uitvoering van de WWB. Er was expliciet aandacht voor het onderscheid tussen gemeentelijke sociale diensten, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden en samenwerking in de gehele keten van re-integratie (met UWV en CWI).

Resultaten
Het eindrapport geeft antwoord op de onderzoeksvragen, biedt vele inzichten in de manieren waarop cliëntenparticipatie is vormgegeven en daarnaast vele praktische handreikingen voor gemeenten en cliëntenraden. Vrijwel alle gemeenten voldoen aan artikel 47 van de WWB. Voor een optimale cliëntenparticipatie zijn echter vele aspecten van belang gebleken en er zijn in veel gemeenten zeker nog verbeteringen mogelijk. Het eindrapport is na de zomer 2007 aan de staatssecretaris en de Tweede Kamer aangeboden. Voor meer informatie zie het eindrapport:

Eindrapport
Cliëntenparticipatie onder WWB