Gebruikersonderzoek medicijndozen in de thuissituatie

ZonMw_185 Opdrachtgevers: ZonMw

Steekwoorden: zorg, thuiszorg, hulpmiddelen, ergonomie

Jaar: 2005

Inleiding
De werkgroep Thuiszorg geeft in het programma Thuiszorgtechnologie 2001-2004 onder andere prioriteit aan het onderwerp medicijndozen. Het gebruik van medicijndozen (of: medicijnverdeelsystemen) in de thuissituatie blijkt niet door alle gebruikers adequaat dan wel zelfstandig te gebeuren. Om gebruikers te ondersteunen bij de keuze van een product dat aansluit op hun specifieke eisen en beperkingen heeft de werkgroep besloten een keuzewijzer te laten ontwerpen. De basis hiervan wordt gevormd door een gebruikersonderzoek dat Ipso Facto heeft uitgevoerd.

Doel
Uiteindelijk doel was om op basis van de uitkomsten van het gebruikersonderzoek een keuzewijzer op te stellen. Deze keuzewijzer draagt bij aan een doelmatig gebruik van medicijndozen in de thuissituatie en bevordert zelfstandig en adequaat gebruik van medicijndozen in de thuissituatie.

Werkwijze
Het onderzoek is verdeeld in drie fasen:

  1. Probleeminventarisatie
  2. Gebruikersonderzoek
  3. Ontwerpfase

In de eerste fase is, via contacten met groothandels en apotheken, een overzicht gemaakt van de beschikbare materialen. Tevens maakte Ipso Facto een schatting gemaakt van het landelijke aantal gebruikers van de medicijndozen. Daarnaast is op basis van (tien) interviews met vertegenwoordigers van patiëntenorganisaties (CG-Raad, NPCF, Ouderenbond) en vertegenwoordigers van zorgaanbieders (thuiszorg en apothekers) een nadere onderverdeling naar type gebruiker gemaakt.

In een volgende onderzoeksfase zijn de praktijkervaringen en knelpunten bij gebruikers van verschillende soorten medicijndozen in kaart gebracht. Hiertoe zijn dertig gebruikers van medicijndozen mondeling of telefonisch benaderd met een korte vragenlijst, waarbij is ingegaan op het type hulpmiddel, wijze van gebruik, waardering van het product, opbrengsten van het gebruik, knelpunten of problemen hierbij. Deze informatie is een aanvulling op en verdieping van de informatie uit de probleeminventarisatie en vormt een input voor de tweede fase in het gebruikersonderzoek: het ergonomisch gebruikersonderzoek.

Uitgangspunt hierbij is de zogenaamde aspectenbenadering: op basis van de ervaringen wordt een lijst van aspecten samengesteld die relevant zijn voor de kwaliteit en de bruikbaarheid van het specifieke product. Met behulp van een gebruiksprotocol en een vragenlijst zijn tijdens panelbijeenkomsten medicijndozen door 30 gebruikers getest (waarbij ieder product door 15 gebruikers is getest). In aanvulling op de dataverzameling tijdens de panelbijeenkomsten, is een deel van de proefpersonen gevraagd een bepaald hulpmiddel mee naar huis te nemen en het gedurende een maand te gebruiken. De ervaringen van deze personen zijn via een kort telefonisch interview geïnventariseerd.

Het gebruikersonderzoek leverde een grote variëteit aan kwantitatieve en kwalitatieve gegevens over het gebruik van medicatiehulpmiddelen en de kwaliteit en bruikbaarheid van individuele producten op. De gekwantificeerde oordelen van de proefpersonen (het gebruikerspanel) zijn statistisch geanalyseerd. Er is een rangorde aangebracht in de mate van geschiktheid van de diverse producten voor verschillende gebruikersgroepen. Dit vormt de basis voor de keuzewijzer die in de laatste fase van het onderzoek is ontwikkeld.

Resultaten
Het onderzoek is eind 2005 afgerond. De bevindingen zijn toentertijd vertaald in een keuzewijzer voor gebruikers van medicijndozen. Hierin zijn de specifieke wensen of beperkingen van gebruikers gekoppeld aan de eigenschappen van de verschillende producten en de ervaringen die met het gebruikersonderzoek in kaart zijn gebracht. De Keuzewijzer is in samenwerking met ANBO, bond voor 50-plussers, ontwikkeld en is eind 2005 op het congres Thuiszorgtechnologie van ZonMw gepresenteerd. De Keuzewijzer en een uitgebreid productoverzicht heeft vervolgens op de website van ANBO (voor 50-plussers) gestaan.

  • Hieronder kunt u de Keuzewijzer downloaden:
Keuzewijzer
voor gebruikers van medicijndozen (2005)